Erzurum’dan mikro ihracat: BGB, ETGB ve fatura hazırlığı

Ürünü satmadan önce gönderim yolunu belirleyin

Erzurum’da üretilen bir ürünü yurt dışına satmak isteyen işletmenin ilk sorusu yalnızca hangi e-belge yazılımını alacağı olmamalı. Ürün seçilen ülkeye gönderilebiliyor mu, operatör o ürünü kabul ediyor mu, iade olursa nasıl dönecek? Fatura hazırlığı bu cevapların üzerine kurulmalı.

Ben dijital hazırlığa bakarken sipariş, belge ve gönderi kayıtlarının birbirini takip edebilmesini önemsiyorum. İnternette sipariş almak, ürünün mikro ihracat kapsamında çıkabileceğini kendiliğinden göstermez. Aşağıdaki kontrol sırası, ilk gönderiyi hazırlarken bu ayrımı korumak için kullanılabilir.

İlk gönderi için küçük bir hazırlık dosyası açın. İçinde ürün açıklaması, alıcı bilgileri, paketlenmiş ağırlık, satış bedeli, operatörün kabul ettiği fatura ve teslimat koşulları bulunsun. Sipariş kesinleşmeden bu dosyanın üzerinden geçmek, ürün paketlendikten sonra belge değiştirmek zorunda kalma ihtimalini azaltır.

BGB ile ETGB aynı araştırmada neden karşınıza çıkar?

ETGB adıyla bilinen işlemleri araştırırken resmî belgelerde BGB, yani Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi ifadesiyle de karşılaşırsınız. Ticaret Bakanlığının 2025 V.1 beyan kılavuzu BGB işlemlerini anlatırken sistem alanlarında ETGB adını da kullanır. Operatöre yalnızca bu kısaltmalardan birini söylemek yerine, bedelli ticari ihracat yapmak istediğinizi açıklayın.

Eski mikro ihracat rehberlerinde geçen brüt 300 kilogram ve 15.000 Avro sınırları değişti. 30 Ocak 2026 tarihli 2026/4 sayılı Genelge’nin 3. maddesi, 2022/9 sayılı Genelge’deki ihracat sınırlarını brüt 600 kilogram ve 30.000 Avro olarak düzenledi. Değişiklik 6 Şubat 2026’da yürürlüğe girdi. İşlemin kapsamını değerlendirirken hem ağırlık hem kıymet sınırını birlikte kontrol edin.

Brüt ağırlık için ürünün çıplak ağırlığını değil, gönderiye hazırlanmış paket bilgisini operatörle paylaşın. Bu sınırların içinde kalmak tek başına her ürünün kabul edileceği anlamına gelmez; eşyanın niteliği, izinler ve işlem koşulları da değerlendirilir. Beyanı, dolaylı temsil yetkisi bulunan hızlı kargo operatörü veya posta idaresi yürütür. Taşıma fiyatı alırken gümrük hizmetinin kapsamını da netleştirin.

Ürün ve ülke uygunluğunu ayrı kontrol edin

Oltu taşı işçiliği, tekstil veya gıda gibi farklı ürünler için aynı evrak listesi kullanılamaz. Özellikle hayvansal gıda, bitkisel ürün veya özel denetime tabi eşyalarda varış ülkesinin ithalat koşulları önemlidir. Yerel bir ürünün küçük paket halinde gönderilmesi bu koşulları kaldırmaz.

Ürünün tanımını, içeriğini, kullanım amacını ve varsa bileşenlerini operatöre açıkça iletin. GTİP sınıflandırmasını tahmin ederek doldurmak yerine uygun uzmanlıkla belirleyin. İzin veya ek belge gerektiği ortaya çıkarsa, satış sayfasındaki teslimat vaadini de buna göre düzenleyin.

• Gönderilecek ülke ve alıcının niteliği belli mi?
• Operatör ürünü bu yöntemle kabul ettiğini doğruladı mı?
• İzin, uygunluk, sağlık veya menşe belgesi gerekiyor mu?
• Ürünün ticari açıklaması ile faturadaki tanımı aynı mı?
• Geri gelen ürünün gümrük ve muhasebe işlemleri planlandı mı?

Fatura türünü gönderim yöntemine göre seçin

Yabancı alıcı olması tek başına her işlemi aynı fatura türüne dönüştürmez. Gümrük beyannameli mal ihracatı, mikro ihracat ve hizmet ihracatı farklı değerlendirilir. 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği’nin ihracatta e-Faturaya ilişkin düzenlemesi de belirli işlem ve kullanıcı koşullarına bağlıdır. Kullanacağınız belgeyi mali müşaviriniz ve gönderiyi beyan edecek operatörle netleştirin.

Örneğin FedEx’in basitleştirilmiş gümrükleme açıklaması, bedelli ETGB gönderisi için e-Arşiv faturasının sisteme yüklenmesini tarif ediyor. Bu, belirli bir operatörün somut akışıdır; tüm ihracat işlemlerine otomatik uygulanacak bir kural değildir. e-Fatura ve e-Arşiv karşılaştırması temel belge ayrımına yardımcı olur.

Faturada alıcı, ürün, miktar, bedel, para birimi ve gönderiyle ilgili açıklamaları kontrol edin. İhracat istisnası uygulanacaksa bunun koşullarını ve yazılımda seçilecek alanları mali müşavirinizle belirleyin. Sadece KDV alanına sıfır yazmak, ihracatın doğru belgelenmesi yerine geçmez.

Faturayı kesinleştirmeden önce operatörün hangi dosya biçimini ve hangi bilgileri istediğini öğrenin. Uygulamanın ürettiği elektronik belgeyi saklayın; taşıyıcıya yüklenen görüntüyle muhasebedeki kayıt arasında numara ve tutar farkı kalmasın. Belgede düzeltme gerekiyorsa mevcut belgeyi rastgele değiştirip yeniden yüklemek yerine, mali müşavirinizle doğru iptal veya düzeltme yolunu belirleyin.

Siparişten muhasebeye tek bir kayıt zinciri kurun

Örnek olarak aynı alıcıya farklı tarihlerde verilen siparişleri düşünün. Paketler birlikte hazırlanırken faturalar ayrı kalmışsa, operatörün hangi faturayı hangi gönderi için kullanacağı açık olmalı. Karışıklık çoğu zaman belge üretiminden çok belgelerin eşleştirilmesinde ortaya çıkar.

Küçük bir işletmede bunun için karmaşık yazılım şart değildir. Sipariş referansı, fatura numarası, taşıma belgesi ve BGB/ETGB bilgilerini aynı kayıt düzeninde tutabilirsiniz. Belgelerin asıllarını da bu kayıtlarla ilişkilendirin.

Paketin teslim edildiğini gösteren takip ekranını gümrük çıkış kaydıyla aynı kabul etmiyorum. Bakanlığın BGB kılavuzu, ihracat beyanının kapanmasıyla ilgili ayrı adımlar tarif eder. Gönderi sonrasında operatörden ilgili beyan ve çıkış durumuna ilişkin kayıtları isteyin; muhasebenize hangi belgelerin aktarılacağını baştan belirleyin.

Taşıma, varış ve iade maliyetlerini birlikte hesaplayın

Kargo, sigorta, ek taşıma hizmetleri, varış ülkesindeki vergi ve iade maliyetlerini teklifin ayrı kalemleri olarak değerlendirin. Ürünün basitleştirilmiş beyanla gönderilebilmesi, alıcının ülkesinde hiçbir vergi veya işlem ücreti doğmayacağı anlamına gelmez. Ülkeye ve ürüne göre hangi tutarın kimden alınacağını operatörle konuşun.

Ücretin göndericiye mi alıcıya mı yansıyacağını satış koşullarına koyun. Örneğin alıcının beklemediği bir ithalat masrafı yüzünden paketi teslim almaması halinde geri taşıma ve bekleme giderlerinin kime ait olacağı açık olmalı. Teklifte bulunmayan bir kalemi sıfır maliyet kabul etmeyin.

Ürün geri dönerse ilk ihracat belgesiyle ilişki ve yararlanılan vergi avantajlarının durumu yeniden değerlendirilir. BGB kılavuzunun geri gelen eşyaya ilişkin açıklamaları, önceki ihracat bilgileri ve ilgili koşulların önemini gösterir. İade sürecini operatör ve mali müşavirinizle ilk satışın kayıtlarına bağlayarak yürütün.

Mikro ihracatta döviz ve İBKB ayrımı

TCMB’nin resmî mevzuat dizininde bağlantı verilen Temmuz 2026 İhracat Genelgesi’nin 22. maddesi, genelge kapsamındaki mikro ihracat bedellerinin tamamının tasarrufunun serbest olduğunu düzenler. Bu nedenle genel ihracat bedeli getirme ve İBKB akışını mikro ihracatın tamamına koşulsuz bir zorunluluk gibi anlatmak doğru olmaz. Gönderinin gerçekten bu kapsama girdiğini beyan kayıtlarıyla netleştirin.

Aynı maddede başka işlem türleri için geçen tutarları mikro ihracatın sınırıyla karıştırmayın. Örneğin serbest bölge işlem formuna ilişkin hüküm ile mikro ihracata ilişkin hüküm farklıdır. Bir ihracat işleminin hangi başlıkta değerlendirildiği, yalnızca faturanın düşük tutarlı olmasına göre belirlenmez.

Tasarruf serbestisi, sipariş ve tahsilat kayıtlarını tutmayı gereksiz hale getirmez. Banka veya ödeme kuruluşu işlemin niteliğini anlamak için belge isteyebilir. Tahsilatı ilgili sipariş ve faturayla eşleştirin; kesilen komisyonları ve varsa iadeyi muhasebe kaydına bağlayın. Bankanın istediği açıklamayla mevzuattaki genel yükümlülüğü ayrı değerlendirin.

E-imza ve mali mühür hazırlığını nereye koymalı?

Fatura uygulamasının başvuru, yetkilendirme ve imzalama adımlarını seçtiğiniz yönteme göre planlayın. Fiziksel cihazla çalışan süreç ile entegratörün sağladığı imzalama hizmeti aynı kurulumu gerektirmeyebilir. E-imza ve mali mühür farkı doğru aracı seçmek için başlangıçtır. TAREKS veya BİLGE’de işlem yapmanız gerekiyorsa firma kaydı, kullanıcı rolü ve temsil yetkisi kontrolünü ayrıca hazırlayın.

Erzurum merkezde e-dönüşüm altyapısı ve kurulum için destek sağlayabiliyoruz. Kullandığınız yazılımı, başvuru aşamanızı ve operatörün istediği belge türünü teknik destek formundan paylaşabilirsiniz. Böylece e-imza, mali mühür veya uygulama bağlantısında hangi hazırlığın eksik olduğunu birlikte değerlendirebiliriz. Formda müşteri kimlik belgeleri, kart şifresi veya banka erişim bilgileri paylaşmanız gerekmez.