Windows 11 E-İmzayı Görmüyor: Akıllı Kart Hatasını Adım Adım Ayırın

“E-imza görünmüyor” derken hangi ekranı kastediyoruz?

Windows 11’de e-imza cihazını takınca ses gelmesi, karttaki sertifikanın imzalama uygulaması tarafından okunduğunu göstermez. Aynı şekilde Dosya Gezgini’nde yeni bir sürücü harfi oluşmaması da tek başına arıza değildir. E-imza cihazını dosya taşıdığımız USB bellek gibi değerlendirmemek gerekir.

Teknik destekte önce üç soruyu ayırıyorum: Windows okuyucuyu görüyor mu, kart uygulaması sertifikayı okuyabiliyor mu, işlem yapılan portal imza atabiliyor mu? Böyle ilerleyince çalışan parçaları gereksiz yere değiştirmiyoruz. Bu yazı Windows 11’e özgü kontrol sırasını anlatıyor; işletim sisteminden bağımsız ilk kontroller için e-imza bilgisayarda görünmüyor rehberine bakabilirsiniz.

Önce USB bağlantısını ve okuyucuyu kontrol edin

Cihazı güvenle çıkarıp doğrudan bilgisayarın başka bir USB girişine takın. Arada çoklayıcı, uzatma veya dönüştürücü varsa ilk denemeyi bunlar olmadan yapın. Kartı çıkarılabilen bir okuyucunuz varsa kartın doğru yönde yerleştiğini üreticinin gösterimine göre kontrol edin; zorlamayın ve temas yüzeyini kazımayın.

Ardından Başlat menüsünden Aygıt Yöneticisi’ni açın. Akıllı kart okuyucuları veya bilinmeyen aygıtlar bölümünde cihazın görünüp görünmediğine, uyarı işaretine ve varsa hata koduna bakın. Farklı, güvenilir bir bilgisayarda karşılaştırma yapılabiliyorsa aynı okuyucunun orada tanınıp tanınmadığı da yararlı bir gözlemdir. Henüz kartı sıfırlamayın; bu aşama yalnızca bağlantıyı anlamak içindir.

Akıllı Kart hizmetini kontrol edin, başlangıç türünü otomatik değiştirmeyin

Windows + R ile Çalıştır penceresini açıp services.msc yazın. Hizmetler içinde Akıllı Kart hizmetini bulun. Bir işlem yapılırken hizmetin çalışıp çalışmadığını gözlemleyin. Yönetilen iş bilgisayarlarında başlatma veya yeniden başlatma işlemini bilgi işlem biriminin yapması daha uygundur.

Microsoft, bu hizmetin varsayılan olarak elle başlatma düzeninde olduğunu ve uyumlu okuyucu takıldığında gerektiğinde başlatıldığını açıklar. Dolayısıyla listede “El ile” yazması tek başına bir bozukluk değildir. İnternetteki her anlatımı izleyerek “Otomatik” yapmak yerine hizmetin neden başlayamadığını veya uygulamanın hangi hatayı aldığını inceleyin. Bir hizmet hatası varsa tam kodunu not etmek, rastgele ayar değişikliğinden daha işe yarar.

Kart uygulamasında sertifikayı ayrı test edin

AKİS kart kullanıyorsanız kartınıza uygun AKİS yazılımını, başka bir kart kullanıyorsanız onun üreticisinin aracını açın. Okuyucu listeleniyor mu, kart listeleniyor mu, sertifika bilgisi görünüyor mu? Bunlar üç ayrı sonuçtur. Kart uygulaması boşsa doğrudan UYAP veya GİB ayarlarını değiştirmek erken olur.

Sertifika görünüyorsa sahibini ve geçerlilik tarihini okuyun. Sırf görmek için art arda PIN denemek veya kart içeriğini silmek gerekmez. PIN bloke uyarısı ayrı bir sorundur; PIN ve bloke rehberindeki sağlayıcı adımlarını izleyin. Kart uygulamasında sertifikanın görünmesi iyi bir başlangıçtır, ancak portalda temsil yetkisi, imza istemcisi ve sertifika doğrulaması yine ayrıca kontrol edilir.

Windows 11, okuyucu ve uygulama için doğru paketi seçin

TÜBİTAK BİLGEM’in AKİS destek sayfasında Windows 11 için paket desteği yer alıyor. Bu nedenle Windows 11’i başlı başına uyumsuz ilan etmek doğru değil. Önce bilgisayarın sistem türünü, okuyucunun modelini ve kartın markasını belirleyin. Kamu SM sürücü seçimi de bu bilgiler üzerinden ilerliyor.

İşletim sisteminin mimarisiyle imza uygulamasının kullanacağı kütüphanenin mimarisini birbirine karıştırmayın. Özellikle eski istemcilerde uygulama ile ara yazılımın uyumu ayrıca incelenir. Bütün Java ve kart yazılımlarını kaldırıp yalnızca 64-bit paket kurmak her durum için geçerli çözüm değildir. Resmi kurulum yönergesi mevcut bir paketin kaldırılmasını istiyorsa yalnızca o bileşen için, kurumsal uygulamaları etkileyip etkilemeyeceğini kontrol ederek ilerleyin.

Hangi belirti hangi kontrolü öne çıkarır?

Aşağıdaki tablo parçanın kesin arızalı olduğunu söylemez; gereksiz işlemleri elemek için sıradaki kontrolü gösterir. Örneğin kartın başka bilgisayarda okunması, kendi bilgisayarınızdaki uygulama katmanına dönmenizi sağlar. Her iki bilgisayarda da okunmaması ise okuyucu ve kartın ayrı değerlendirilmesini gerektirir.

Kart okunuyor ama imza atılmıyorsa portal tarafına geçin

Bu aşamada kullandığınız portalın resmi imza uygulamasını ve kurulum yönergesini kontrol edin. Java isteyen bir uygulama ile kendi çalışma ortamını getiren istemci aynı değildir. Her bilgisayara aynı Java sürümünü yüklemek yerine ilgili uygulamanın desteklediği kurulumu esas alın. Tarayıcı eklentisi gerekip gerekmediğini de o yönergeden doğrulayın.

Bilgisayar tarih ve saatini kontrol edin, uygulamayı resmi güncelleme yolu ile güncelleyin ve yeniden deneyin. Sertifika veya yayıncı uyarısı varsa güvenlik seviyesini düşürmeyin. GİB işleminde “Application Blocked by Java Security” görüyorsanız Java uygulaması ve yayıncı kontrollerini inceleyin. Tanımadığınız sitelerden DLL indirip sistem klasörlerine kopyalamak da doğru paket seçiminin yerini tutmaz. Uygulamanın adı ve hata metni netleştiğinde kurulum rehberinden uygun akışa geçebilirsiniz.

Sorun yalnızca EKAP’ta ortaya çıkıyorsa EKAP istemcisi ve e-teklif hazırlığı rehberine geçin. Windows’un kartı tanıdığı aşamayı yeniden kurmak yerine portalın imza bileşenini ve işlem yetkisini inceleyebilirsiniz. Hekim bilgisayarında e-reçete imzalanmıyorsa Medula ve sağlık yazılımı için kurulum kontrolleri kart, istemci ve uygulama sorununu ayırmanıza yardımcı olur.

Destek talebinde hangi bilgileri hazırlamalısınız?

Benim için en yararlı destek notu, yapılan işlemi ve sonucu birlikte anlatan kısa bir kayıttır: “Windows okuyucuyu görüyor, AKİS sertifikayı listeliyor, EKAP’ta istemci açılmıyor” gibi. Böyle bir kayıt sorunun hangi katmanda olduğunu daha baştan daraltır.

Erzurum merkezde yerinde kurulum ve teknik destek için teknik destek formunu kullanabilirsiniz. Ekran görüntüsünde kimlik numarası, belge içeriği ve diğer kişisel bilgileri kapatın. PIN veya PUK paylaşmayın; ihtiyaç duyulan imza onayını kart sahibi kendi ekranında versin. Yeni sertifika veya yenileme gerektiği belirlenirse e-imza hizmeti üzerinden kapsamı birlikte değerlendirebiliriz.

• Windows sürümü ve sistem türü
• Kart sağlayıcısı ve okuyucu modeli
• Hata veren portal veya uygulamanın adı
• Uyarının tam metni ve hata kodu
• Denediğiniz kontrolün sonucu; varsa son çalışan tarih