Erzurum’da öğrenci takvimi esnafın satış planına nasıl girmeli?

Dersler başladı; dükkânda neyi değiştireceksiniz?

Üniversitede dersler başladı diye raftaki ürünü artırmalı mısınız? Erzurum’da bir kafe, kırtasiye veya mağaza işletiyorsanız bu sorunun cevabı yalnız akademik takvimde yok. Hangi gün, hangi saatte ve hangi üründe hareket gördüğünüzü de bilmeniz gerekiyor. Ben takvimi, kendi satış kaydımda bakacağım dönemi seçmek için kullanırım; doğrudan sipariş miktarı çıkarmak için değil.

Erzurum merkezde kampüs çevresindeki bir işletmeyle başka bir mahalledeki veya ilçedeki işletmenin müşteri düzeni aynı olmayabilir. İlin toplam öğrenci sayısını dükkânın potansiyel müşterisi kabul etmek bu farkı gizler. Açık ve uzaktan öğretim kaydını da fiziksel müşteri trafiğiyle karıştırmamak gerekir. Önce kendi işyerinizde öğrencilerle ilişkili olduğunu düşündüğünüz ürünleri ve saatleri belirleyin; sonra bu düşünceyi kayıtla sınayın.

Bu yazının çıktısı bir satış artışı tahmini değil, önünüzdeki dönem için doldurabileceğiniz kısa bir çalışma planı. Takvimdeki bir değişikliğin kasaya, rafa veya hazırlığa yansıyıp yansımadığını ayrı ayrı göreceğiz.

2026–2027 takviminde aynı olmayan tarihler

Aşağıdaki tarihleri 11 Ekim 2026’da üniversitelerin resmî takvim sayfalarından bağlı PDF’leri açarak kontrol ettim. İncelediğimiz takvimlerde güz derslerinin başlangıcı 28 Eylül olarak yer alıyor. Bundan sonraki kararlar için özellikle sınav dönemleri ve bahar başlangıçları arasındaki fark önemli; tek bir “Erzurum öğrenci takvimi” oluşturup bütün müşterilere uygulamak doğru olmaz.

Atatürk Üniversitesi sütunu ana takvimi gösteriyor; Tıp, Diş Hekimliği ile Açık ve Uzaktan Öğretim fakülteleri bu kapsamın dışında. Hukuk Fakültesinin yıllık ders sınavlarına ilişkin istisna da bulunuyor. ETÜ sütunundaki tarihler lisans ve lisansüstü tablolarında ortak olan ilgili satırlar. Hazırlık veya farklı bir programı esas alıyorsanız kendi biriminin duyurusunu ayrıca kontrol edin.

Finalin son günü, öğrencilerin topluca şehirden ayrıldığı gün değildir. Bütünleme, tek ders, program farkı ve kişisel planlar devreye girebilir. Bu yüzden iki dönem arasına kendimizce “müşteri yok” yazmayacağız. Stok veya çalışma saati kararı öncesinde takvimin güncellenip güncellenmediğine yeniden bakacağız.

Geçen yılın aynı tarihi her zaman doğru karşılaştırma değil

Geçen yıl ekim ayında satılan toplam ürünle bu yılın henüz bitmemiş ekimini karşılaştırırsanız sonuç yanıltır. Mümkünse aynı akademik dönemi, haftanın aynı günlerini ve benzer açık kalma saatlerini seçin. Derslerin ilk haftasıyla sınav haftasını tek ortalamada birleştirmeyin. Karşılaştırdığınız günlerde kampanya, fiyat değişikliği, kapalı saat veya yakın çevrede çalışma varsa yanına not düşün.

Yalnız lira cinsinden ciroya bakmak da yetmez. Fiyat değişmişse ciro artarken satılan adet düşebilir. Ürün adedi, işlem sayısı ve ürün grubu dağılımını ayrı tutun. Kafede saatlik sipariş, kırtasiyede ürün veya baskı adedi, mağazada ürün ve beden bazındaki satış daha işe yarar bir başlangıç olabilir. Satılabilir stoğu tükenen günün düşük satışını da düşük talep diye okumayın; karşılanamayan isteği ayrıca kaydedin.

Geçmiş kayıt yoksa tahmini geçmiş veri gibi yazmayın. Önümüzdeki karşılaştırılabilir günlerde sınırlı bir ürün grubunu izleyerek başlayın. Defterden yazılıma geçişte küçük bir pilot seçme yaklaşımı burada da geçerli: önce cevap aradığınız soruyu ve tutulacak alanları belirleyin. Bu çalışma için öğrencilerin kimlik bilgilerini toplamaya ihtiyaç yok; toplu işlem ve ürün sayıları yeterli.

Kafe, kırtasiye ve mağaza aynı hazırlığı yapmaz

Dönem başlangıcı, sınav hazırlığı ve derslere ara verilen günler için ayrı satır açın. Her satırın karşısına hemen “stok artır” yazmak yerine, neyi ölçüp hangi kararı değiştireceğinizi belirleyin. Aşağıdaki tablo bir uygulama önerisi; bu dönemlerde mutlaka talep artacağını söylemiyor.

Örneğin kafede toplam günlük satış aynı kalırken siparişler daha dar bir saate toplanabilir. Böyle bir durumda ürün miktarından önce hazırlık sırasını gözden geçirmek gerekebilir. Kırtasiyede ise sınav haftası her ürün için aynı anlama gelmez; baskı işiyle defter satışını ayrı izlemek gerekir. Mağazada dönem başlangıcını gerekçe göstererek bütün ürünlere indirim yapmak yerine hangi ürün ve bedenin gerçekten hareket ettiğine bakarım.

Varsayımsal örnek: Kırtasiye kaç defter sipariş edecek?

Bütün rakamları örnek için seçiyorum; Erzurum’daki gerçek satış veya önerilen standart stok düzeyi değiller. Kırtasiyenin benzer dönemdeki beş açık gününde toplam 100 defter sattığını düşünelim. Günlük ortalama 20 adet. Bir sonraki düzenli tedarike kadar dört açık satış günü varsa aynı hız varsayımıyla 80 adet gerekir.

Bu örnekte işletme ayrıca 20 adet ihtiyat payı ayırmayı seçmiş olsun. Kullanılabilir stok 60, bu dönem başlamadan ulaşacağı teyit edilmiş başka bir sipariş 10 adet ise ek sipariş hesabı şöyledir: 80 + 20 − 60 − 10 = 30 adet. Sonuç negatif çıkarsa bu basit hesapta yeni sipariş sıfır olur; fazla stok ayrıca değerlendirilir.

Teyitli 10 adet henüz kesin değilse onu düşmeyin; ihtiyaç 40 adede çıkar. Yeni vereceğiniz siparişin de ihtiyaçtan önce ulaşabilmesi gerekir. Teslim süresi yetişmiyorsa tabloyu büyütmek rafı doldurmaz: tedarik tarihini, alternatif ürünü veya karşılayabileceğiniz sipariş miktarını yeniden ele alın. Başka müşteriye ayrılmış ya da satılamayacak ürünü kullanılabilir stokta saymayın.

20 adetlik pay bir kural değil, bu örneğin açık varsayımı. Gerçekte teslim belirsizliği, elde kalma maliyeti ve gözlenen satış değişimiyle gerekçelendirilmelidir. Defter için kurduğumuz miktar hesabını kafede bozulabilir ürüne aynen taşımayız. Kampanya kararı verecekseniz miktar hesabının yanına satıştan kalan katkıyı hesaplama rehberini koyun; daha fazla satmak, kendiliğinden daha iyi sonuç demek değildir.

Takvimdeki bir dönemi işyerinizdeki tek karara bağlayın

Bir elektronik tablo veya mevcut programınızın dışa aktarımıyla başlayabilirsiniz. Aşağıdaki alanları her ürün grubu için doldurmak yerine önce karar vermekte zorlandığınız bir grubu seçin. Dönem bitince ilk tahmini silmeyin; gerçekleşeni yanına ekleyin. Böylece sonraki plan için yalnız sonucu değil, neyi yanlış varsaydığınızı da görürsünüz.

Dönem bitince yalnız “iyi geçti” demeyin

Planladığınız ürün grubunda tahminle gerçekleşen satışın farkını bulun. Sapma varsa önce notlara bakın: ürün mü bulunamadı, işletme daha az mı açık kaldı, kampanya mı değişti? Bir haftalık sonucu bütün döneme yaymayın. Başlangıç varsayımını düzeltip bir sonraki benzer dönem için daha sınırlı, izlenebilir bir karar alın.

Satış, stok ve belge kayıtlarını aynı ürün koduyla bulabilmek e-dönüşüm hazırlığının bu işteki somut karşılığıdır. E-fatura tek başına hangi saatte daha çok hazırlık gerektiğini veya rafta olmayan ürüne kaç kişinin talep gösterdiğini söylemez; o bilgiyi ayrıca tutmanız gerekir. E-belge uygulaması, sertifika veya kurulum tarafında desteğe ihtiyacınız varsa başvuru formunda mevcut programınızı ve ihtiyacınızı belirtebilirsiniz.

Takvime bakınca benim sormak istediğim soru şu: Bu tarih yüzünden işyerimde hangi kararı değiştiriyorum ve bunun işe yarayıp yaramadığını hangi kayıttan anlayacağım? Cevap yoksa takvim yalnız duvarda asılı kalır. Tek ürün grubunda bile cevap verebiliyorsanız sonraki döneme taşınacak bir bilginiz vardır.